Tuinmagazine 2016 - Ontdek het hier of vraag je exemplaar in je dichtstbijzijnde Brico-winkel!
Sluiten

Een onzichtbare vijand

De slijmsporen die u in de tuin kunt tegenkomen, zijn afkomstig van slakken. Deze haast onzichtbare vijand verschuilt zich overdag in de bodem, onder bloempotten en plantenbakken of afgevallen bladeren en tussen de planten. 's Nachts gaan ze op pad en veroorzaken veel schade aan uw planten.

Slakken zijn weekdieren die we kunnen indelen in twee grote groepen, nl. huisjesslakken en naaktslakken. Huisjesslakken hebben het voordeel dat ze in drogere omstandigheden door de beschutting van hun huisje ook tijdens de dag op zoek kunnen gaan naar voedsel. Soms vindt u ze overdag tot hoog boven de grond op takken en bladeren van diverse heesters. Naaktslakken zult u overdag zeer weinig aantreffen, maar als de omstandigheden goed zijn na een fikse regenbui of bij zeer vochtige weersomstandigheden worden ze wel actief. Dan is het ogenblik aangebroken om deze schadelijke dieren massaal op te sporen en te vernietigen. De meeste slakschade aan de gewassen wordt veroorzaakt door de naaktslak die in sommige jaren massaal kan voorkomen.

Een onzichtbare vijand

Na het ontluiken van de eerste kiemplantjes of wanneer u de eerste vroege groenten zoals sla, koolgewassen of éénjarige plantjes heeft geplant, kunt u de dag erop vaak vaststellen dat de blaadjes schade vertonen of, in het slechtste geval, dat volledige plantjes zijn opgegeten en alleen het stengeltje of de plantvoet nog overblijft. Duidelijke kenmerken van slakkenschade zijn de typische venster- en gatenvraat aan de bladeren van grotere planten, maar die kunnen ook veroorzaakt zijn door rupsen. Meestal zijn echter slakken de schuldige.

Wanneer u in de buurt van de aangetaste planten slijmsporen ziet, is twijfelen niet meer nodig. De schuldige heeft zich al lang uit de voeten gemaakt en verschuilt zich in de bodem of tussen andere planten in een vochtige omgeving. Ook onder bloempotten of plantenbakken houdt hij zich schuil. Slakken zijn hermafrodieten, dat wil zeggen dat ze tweeslachtig zijn en zowel zaadcellen als eicellen kunnen produceren. Hun ronde eitjes met een doorschijnende melkwitte kleur hebben geen schaal en worden afgezet op vochtige plaatsen of in holten in de bodem. Met 5 tot 50 bij elkaar kunt u ze soms bij grondbewerkingen ontdekken.

Zacht materiaal

Eitjes die in het najaar zijn gelegd, overwinteren op een beschutte plek en komen pas uit in het voorjaar als de bodem voldoende is opgewarmd. Na minder dan drie weken komt het jonge slakje uit het ei en begint zich te voeden met organisch materiaal en humus. In korte tijd schakelt het steeds groter wordende slakje over op plantaardig materiaal.

Wat hun voeding betreft zijn slakken weinig kieskeurig, maar bepaalde planten (sla, koolplantjes, Hosta, Tagetes, .) genieten duidelijk hun voorkeur. Voornamelijk de zachte bovengrondse plantendelen worden weggevreten, maar aardslakken [zie kader] hebben het ook gemunt op ondergrondse plantendelen zoals wortels, bollen en knollen.

Ten strijde

Slakken verdelgen is moeilijk. Sommigen proberen het met de in de handel verkrijgbare slakkenkorrels, zoals Mesurol Garden of het ecologische Escar-Go van ECOstyle. U kunt deze korrels het beste met mate tussen de planten strooien. Gebruik beslist de aangegeven dosis. In het algemeen heeft men immers de neiging te veel korrels te strooien per m².

Het leggen van plankjes op de bodem waaronder slakken tijdens de dag beschutting kunnen zoeken, kan een uitkomst bieden maar dan moet u deze wel dagelijks controleren en de aanwezige slakken verwijderen en vernietigen. Mocht u een egel in de tuin vinden, wees dan gelukkig met dit diertje; hij zet slakken hoog op het menu en zoekt ze ook intensief op. Ook vogels en mollen lusten slakken rauw. Het gebruik van nematoden of aaltjes, een biologisch bestrijdingsmiddel tegen slakken, kan ook uitkomst bieden. Deze parasiterende aaltjes dringen de slak binnen met de dood van de slak als gevolg. Het plaatsen van schaaltjes met bier kan een oplossing zijn voor naaktslakken. Gelokt door het zoete vocht sterven ze een zekere verdrinkingsdood. Ook koffiedik of scherpe materialen zoals eierschalen rond de planten strooien is een mogelijke oplossing. Weet tot slot dat slakken houden van een vochtig en schaduwrijk milieu.

Wat weet u. over slakken

Slakken vormen de belangrijkste groep van de weekdieren (Mollusca). Ze behoren meer bepaald tot de klasse der buikpotigen (Gastropoda). Sommige soorten leven op het land, andere in het water.

Meest voorkomende naaktslakken:

de grauwe veldslak (Deroceras reticulatum), lichtgrijs tot gelig bruin; de kleine akkerslak (Deroceras laeve); de zwarte wegslak (Arion hortensis), grijsbruin met een donkere band langs beide zijden; de grote aardslak (Arion ater rufus), roodbruin en vrij groot; de grote zwarte wegslak (Arion ater), zwart en vrij groot (tot 13 cm lang).

Meest voorkomende huisjesslakken:

de gewone tuinslak (Cepaea nemoralis), met een roze tot bruin bolvormig huisje, de witgerande tuinslak (Cepaea hortensis), lijkt op voorgaande maar meer geel van kleur met vaak een witte rand rond de opening van het huisje; de segrijnslak (Helix aspersa), grijsbruin huisje met lichte plekken, de aardbeislak (Trichia striolata), het huisje is platter dan dat van de tuinslak en vuilgrijs tot (rood)bruin, maximaal 13 mm groot.

Lengte:

van enkele mm voor jonge dieren tot meer dan 10 cm voor volwassen dieren.

Verspreiding:

Europa en Noord-Amerika.

Waarneming:

in open lucht van april tot de herfst, tijdens de winter verborgen in de bodem of onder afgevallen bladeren en composthopen. Slakken zijn zeer gevoelig voor sterke vorst en droogte en overleven dit zeer moeilijk.

Weekdierweetjes

Tijdens hun levensloop kunnen slakken tot 500 eitjes leggen en hun levensduur kan variëren van enkele maanden tot enkele jaren (voor sommige soorten). Elke slak kan eitjes afzetten waardoor er zeer snel sprake kan zijn van een plaag.

Door middel van een grote, sterk gespierde voetzool kunnen slakken zich voortbewegen. Hierbij laten ze een slijmspoor met geurstoffen na, waardoor ze hun schuilplaatsen en voedselgebieden gemakkelijk kunnen terugvinden.

Op hun lange tentakels staan ogen die ze gebruiken als een periscoop en die ze bij verstoring kunnen intrekken om ze te beschermen.

Op de tong van een slak staan vele rijen harde tandjes waarmee ze hun voedsel afraspen.

Op de composthoop kan de slak zeer nuttig zijn omdat ze organisch materiaal helpt verteren en omzetten tot humus. Leg composthopen daarom ver van uw groente- en siertuin, zodat slakken zich daar kunnen verzamelen.

In uw gevecht tegen de tuinslak heeft u met 'de duivel' (Staphylinus olens) een geduchte bondgenoot in de tuin. Deze hardnekkige vernietiger van slakken lijkt op een oorworm, maar is zwartachtig gekleurd. Als u deze kever (voluit: de stinkende kortschildkever) van dichtbij bekijkt, weet u meteen waarop zijn volksnaam gebaseerd is.

De wijngaardslak, een grote huisjesslak, is een delicatesse in de keuken. Vooral deze slak wordt ter consumptie opgezocht in weilanden en wijngaarden, maar nog een twintigtal andere soorten zijn ook een aangename lekkernij voor de mens.

Nuttige info

Ecoflora
Ninoofsesteenweg 671
B-1500 Halle
Tel.: +32 (0)2 361 77 61
www.ecoflora.be

Bayer CropScience s.a. - n.v.
Bayer Environmental Science / Consumer / Garden
Louizalaan 143
1050 Brussel
Tel.: 02/535.66.27
Fax.: 02/537.54.22
E-mail: info@bayergarden.be
www.bayergarden.be

Tekst: Luc Van Conkelberge
Foto's: Jef Meul, Luc Van Conkelberge

Copyright Hobbytuin.be