Tuinmagazine 2016 - Ontdek het hier of vraag je exemplaar in je dichtstbijzijnde Brico-winkel!
Sluiten

Bijzondere bamboe

Bijzondere bamboe

Het is niet duidelijk wanneer de eerste bamboes ontstonden. grassen, waartoe bamboe behoort, kenden hun oorsprong waarschijnlijk al in het begin van het krijt (ca. 140 miljoen jaar geleden). We mogen aannemen dat ook de bamboe dus al een hele tijd aanwezig is in de flora. Met zo’n lange geschiedenis is het normaal dat er een grote soortenrijkdom is ontstaan.

Pleioblastus variegatus (syn. P. fortunei)

Azië en Zuid-Amerika

De grootste diversiteit vinden we in Azië en Zuid-Amerika. DNA-onderzoek toonde aan dat bamboe van beide geografisch zo ver van elkaar verwijderde regio's, nauw verwant zijn. Ook dit duidt op een vroege ontwikkeling, nog voordat de continenten uit elkaar dreven. Ook Europa heeft bamboe gekend, wat wordt bewezen door de recente vondsten van fossielen, onder meer in Frankrijk. (De aanwezigheid van de prachtige bamboetuin in Prafrance krijgt zo een historische rechtvaardiging.)

In onze tuinen zijn de bamboes uit de Aziatische groep het meest gebruikt, want ze sluiten het beste aan op onze klimatologische omstandigheden. De soorten die we vinden in kwekerijen en tuincentra zijn meestal winterhard bij normale winters - bij gespecialiseerde kwekerijen gaat dit niet meer op - maar dat is dan ook zowat het enige gemeenschappelijke kenmerk dat we kunnen noemen. Hun variabiliteit in groeiwijze en uiterlijke verschijning is enorm.

Bijzondere bamboe

Het is niet duidelijk wanneer de eerste bamboes ontstonden. grassen, waartoe bamboe behoort, kenden hun oorsprong waarschijnlijk al in het begin van het krijt (ca. 140 miljoen jaar geleden). We mogen aannemen dat ook de bamboe dus al een hele tijd aanwezig is in de flora. Met zo’n lange geschiedenis is het normaal dat er een grote soortenrijkdom is ontstaan.

F. nitida.

Van klein naar groot

Wat volgt is een beperkte, arbitraire keuze en louter bedoeld als voorbeeld. Wilt u meer informatie, raadpleeg dan de literatuur, bijvoorbeeld het boek Bambuseae (Jan Oprins & Harry van Trier, 2005).

Pleioblastus

Pleioblastus distichus (syn. Pleioblastus pygmeus var. distichus)

wordt toegepast als bodembedekker. Mits regelmatige snoei - en dit kan perfect met een grasmachine of met een bosmaaier - kunnen we hem op 20 tot 40 cm hoogte houden. Hij behoort tot het spreidende type, met een behoorlijke uitbreidingsdrang. Geef hem dus een afgebakende plaats, met andere woorden : zorg voor een barrière zodat u de ingenomen oppervlakte onder controle houdt. Het blad is klein, groen en staat in twee rijen langs de stengel (vandaar de soortnaam distichus). De plant verkiest een plek in halfschaduw.

Pleioblastus variegatus (syn. P. fortunei)

is een soortgelijke bamboe die iets hoger blijft, namelijk 30 tot 50 cm mits regelmatige snoei. Opnieuw een bodembedekker met een stevige spreidingsdrift. De bladeren zijn opvallender dan bij de vorige en tonen strepen in allerlei tinten groen, wit en crème. Ook in volle zon blijven deze kleurige strepen mooi, iets wat vrij uitzonderlijk genoemd kan worden.

Pleioblastus viridistriatus (syn. P. auricomus)

nemen we op met enige aarzeling. Het blad is zeer mooi, met geel en groen in het voorjaar in de halfschaduw. Op oudere bladeren is deze bonte tekening minder uitgesproken. Zonder snoei kan hij echter wel anderhalve meter hoog worden en hij spreidt snel. Zorg dus, net als bij de twee vorige soorten, voor een goede rizoombarrière. Snoei hem in de lente rustig terug tot de grond. Zo krijgt u mooie nieuwe groei (en dus bonte bladeren) en beperkt u de hoogte tot ongeveer een halve meter, wat in de meeste tuinen beter zal passen.

Voor kleinere tuinen geldt : vergeet de andere Pleioblastus-soorten en waag u niet aan Sasa of Sasaella. Vermijd ook het gebruik van Pseudosasa japonica, de klassieke bamboe van onze twintigste-eeuwse parktuinen. Al deze bamboes zijn woekerend. Enkel toe te passen dus wanneer u beschikt over veel ruimte, waarbij deze bamboes hun potentieel kunnen tonen.

Sasaella ramosa

'Wil u snel ruzie met de buren, plant dan een Sasaella ramosa in uw tuin.' Dit zou een reclameslogan kunnen zijn, ware het niet dat we ervan uitgaan dat iedereen graag in goede verstandhouding leeft met z’n naaste buren. Deze bamboe is echt bijna niet te controleren op een kleinere oppervlakte. Bij ons bezoek aan de Fuji Bamboo Garden in Japan hoorden we dat zelfs een tot één meter diep ingegraven ring van beton nog niet volstond om de enorme spreidingsdrang van deze soort te controleren. Daarbij, de sierwaarde van Sasaella ramosa is beperkt en met een hoogte van 1,5 tot bijna 2 meter is hij ook een visuele barrière. Nu kunt u hem wel jaarlijks terugsnoeien tot de grond, maar dat doet niets af aan zijn groeikracht, integendeel. Dus, laten we deze soort maar voorbehouden voor nuttige toepassingen, zoals bijvoorbeeld de aanplanting op taluds of het vastleggen van erosiegevoelige gronden en houd hem uit de tuin weg.

Fargesia

Het geslacht Fargesia telt de meeste tuinwaardige soorten. Ze zijn goed aangepast aan ons klimaat en behoren tot de niet-spreidende, dus polvormende bamboes. Groot voordeel hierbij is dat u vanaf de start kan beslissen ’tot hier en niet verder’ en dat zelfs zonder het toepassen van een rizoombarrière.

Fargesia murieliae

is ongetwijfeld de meest bekende en meest aangeplante soort binnen deze groep. Hij werd genoemd naar de dochter van E.H. Wilson, de planthunter die hem vanuit China introduceerde in Europa. In het begin van de jaren ’90 is hij echter in bloei gekomen. En dat is voor een bamboe van dit type een probleem. Hij sterft dan namelijk bovengronds volledig af. Anderzijds kan men hierdoor zaailingen krijgen, die door verschillen van de moederplant iets toe kunnen voegen aan het assortiment. Dat is dan ook gebeurd en momenteel zijn er heel wat benoemde vormen op de markt. De vraag mag echter worden gesteld of deze wel allemaal de moeite waard zijn. Zo zagen we onlangs tijdens Rhodo 2006 in het Duitse Westerstede drie ons nog niet bekende namen. De tentoongestelde planten leken echter als twee druppels water op elkaar en op de moederplant. Een bloeiperiode kan enkele jaren duren, maar daarna blijft alles weer rustig voor zo’n tachtig jaar. Wilt u dus opnieuw genieten van deze zeer elegante soort, tot drie meter hoog en met een fonteinachtige habitus, dan is het nu het moment om aan te planten ! Zorg voor een plek waar de grond niet te droog wordt, want de kleine blaadjes reageren op droogte door zich op te rollen als een sigarettenvloeitje. Plaats hem dus eerder in de halfschaduw. In de winter kan de plant tot eenderde van de bladeren afgooien. Dit is een bescherming en absoluut geen reden tot paniek. Als plant is F. murieliae volledig winterhard.

Fargesia ’Rufa’.

Fargesia denudata

is pas in de jaren tachtig van de vorige eeuw ontdekt en geïntroduceerd. Opnieuw een mooie bamboe die in algemene verschijning vrij sterk lijkt op F. murieliae. Hij is tot op heden nog nergens in bloei gekomen. Wat betreft weerbaarheid tegen slechte omstandigheden zoals droogte, is hij beter dan de murieliae. In de hete zomer van 2003 toonde een plant in pure zandgrond geen enkele droogtegevoeligheid, terwijl hij in deze periode geen extra water kreeg. Hij werd ontdekt op een hoogte van ongeveer 3000 meter in noordwest Yunnan (China), meer bepaald in de bergen van de Yulangshan of Jade Dragon Mountains. Het is dus een bergsoort die een hekel heeft aan natte voeten. Plant deze dus niet aan de rand van een vijver.

Fargesia ’Jiu’

is een rijzende ster aan het bamboefirmament. Het is een elegante bamboe, waarvan de soortstatus nog nader onderzoek vraagt. Hoe dan ook, hij wordt een kleine twee meter hoog en heeft kleine groene bladeren. Het meest opvallende kenmerk is echter de kleuring van de halmen : eerst groen, daarna oranjebruin tot rood. Hij kan goed tegen de zon en bij zonnig weer komen de gekleurde halmen nog beter tot hun recht. Een absolute aanrader, in de tweede helft van de jaren tachtig ontdekt in het natuurpark Jiuzhaigou in het noordelijk grensgebied van de provincie Sichuan, China.

Fargesia ’Rufa’

is botanisch ook nog niet helemaal duidelijk. Hij is perfect winterhard en verliest, in tegenstelling tot bijvoorbeeld murieliae, geen bladeren in de winter. Ook rollen ze zich niet op bij slechtere omstandigheden. De plant ziet er dus altijd perfect uit. Hij werd in 1995 gevonden in de bossen van de provincie Gansu, China. Hij wordt een tweetal meter hoog en vraagt een beetje schaduw. Gebruik hem als solitair of als elegante potplant, bijvoorbeeld naast uw zwembad of op een groot terras.

Phyllostachys herkent u aan de typische zijtakjes die per 2 (3) op de knoop staan.

En verder : phyllostachys

Alle bamboes die we tot hiertoe bespraken, hebben iets gemeen: de halmen zijn relatief slank. Wilt u een bamboe die ’tropischer’ aandoet en halmen heeft met een diameter van enkele centimeters, dan komt u terecht bij het geslacht Phyllostachys. De soorten- en vormenrijkdom is hier zeer groot en het zou ons te ver leiden om alle beschikbare types hier de revue te laten passeren. De grootste, in hoogte en halmdiameter, is in ons klimaat tot nader order P. nigra in zijn vormen ’Henonis’ en ’Boryana’. We kennen exemplaren die hoogtes bereikten van 8 tot 10 meter.

Dat is natuurlijk nog niets in vergelijking met de maximale hoogtes binnen dit geslacht. Die variëren van 20 tot soms haast 30 meter. Zulke mastodonten houden het echter in ons klimaat niet uit. Toch jammer. In het geslacht Phyllostachys vindt u vormen met prachtig gekleurde halmen. Zoekt u daarnaar, dan zit u hier goed. Houd er echter rekening mee dat deze planten hoog worden (zeg maar vanaf 4 maar eerder 6 meter) en dat ze, in tegenstelling tot wat er soms in de literatuur staat, serieuze oppervlaktes kunnen innemen. Zorg dus ook hier zeker voor een rizoombarrière !

Afrondend

Er bestaan natuurlijk nog andere interessante soorten bamboe, bijvoorbeeld Shibataea kumasaca of Semiarundinaria fastuosa, maar we moesten ergens een keuze maken. En met de hierboven besproken bamboes kunt u al een interessante basiscollectie in uw tuin aanplanten. Echt voor liefhebbers van het bijzondere, het exotische.

Bambuseae

In deze schitterende uitgave geven de auteurs Jan Oprins en Harry van Trier u een rondleiding in de bonte wereld van bamboe. Prachtige tuinontwerpen met bamboe illustreren de toepassingsvormen. Daarnaast wordt ook een aantal belangrijke ecologische aspecten van bamboe door internationale vakkundigen belicht. Tot slot schenkt het boek ook aandacht aan de andere facetten van deze plant. Bamboe is namelijk meer dan een plant, hij fungeert ook als bouwmateriaal, ingrediënt in de keuken, element in florale composities en zoveel meer.

Auteurs : Jan Oprins, Harry van Trier e.a.
Fotografie : Hugo Maertens
33 x 24,5 cm
144 blz. HC
± 130 illustraties
Nederlandse editie : ISBN: 90-5856-146-1
€ 49,00 + € 3 portokosten

Tekst en fotografie: Harry Van Trier

Copyright Hobbytuin.be