Bij verbouwingen gebeurt het wel eens meer dat ervoor gekozen wordt om tegels te plaatsen bovenop een bestaande plankenvloer. Bijvoorbeeld om een keuken- of badkamervloer af te werken. Zonder meer tegels op de planken lijmen is geen goede oplossing: al snel zouden voegen loskomen en tegels breken. Maar hoe moet het dan wel?
De draagkracht van een houten vloer vormt meestal geen probleem, wel de stijfheid. Hout kan immers bewegen (’werken’), terwijl een tegel bijna geen doorbuiging kan verdragen zonder te barsten.
Is de vloer stevig genoeg?
Een houten vloer bestaat in de eerste plaats uit een dragende structuur van balken die werd berekend in functie van de overspanning en de te verwachten belasting. Daarbovenop liggen planken waarvan de dikte afhankelijk is van de afstand tussen de draagbalken.
Vaak is dat 30 tot 40 cm en zijn de planken 18 tot 20 mm dik.
De structuur verstevigen
Wanneer de bestaande houten balken te veel doorbuigen moeten ze verstevigd worden; het is meestal niet nodig om ze volledig te vervangen.
Je kan bijvoorbeeld gewoon de hoogte ervan vergroten door er onderaan een nieuwe balk op te bevestigen (als de vloer opgebroken wordt kan die versteviging uiteraard ook langs boven gebeuren). Enkele centimeter meer maakt balken al een stuk steviger.
De constructie kan ook worden versterkt door naast de bestaande balken, balken te plaatsen met een grotere hoogte.
Jongens & wetenschap
De stijfheid is evenredig met de vierdemacht van de hoogte van de draagbalken (dat wil zeggen dat een keper die 1% hoger is, al direct 4% stijver is).
Je moet er wel op letten dat het toegevoegde materiaal op korte, regelmatige afstand en degelijk aan de draagbalken wordt vastgemaakt, anders gaat het effect verloren.
Een goede oplossing is om planken, die voldoende hoog en dik zijn, tegen de twee zijkanten van de balken te schroeven, zodat ze er enkele centimeter onder uitsteken. De vloer wordt zo stukken stijver.
Een andere mogelijkheid om de stevigheid te verbeteren is een zelfdragende betonconstructie te maken bovenop de vloer met zwaluwstaartplaten (zie verder).
Zijn de balken aangetast?
Houten balken kunnen gaan rotten, vooral op die plaatsen waar ze in de muur rusten. Daardoor kan de vloer verzakken. Loopt de vloer scheef of veert hij erg door, inspecteer dan zeker de vloerbalken. Als die helemaal verrot zijn, moet de hele vloer vernieuwd worden. Als alleen de balkkoppen aangetast zijn, kan dit euvel eventueel verholpen worden, door de balken te schoren, daarna de rotte uiteinden af te zagen en te vervangen door vers hout. Zorg dat oud en nieuw optimaal aan elkaar worden geklonken, bijvoorbeeld met draadstangen.
Uitvoering
In de vakwereld wordt gesproken van droge systemen, als er geen of weinig water gebruikt wordt bij het plaatsen van de tegels, en van natte systemen wanneer vochtige chape, beton of mortel gebruikt wordt.
Wat je in beide gevallen vooraf moet doen is de loszittende of verende planken (of platen) vastschroeven om een zo vast mogelijke ondergrond te verkrijgen.
Droge systemen
 Ondervloer van gipsplaten
- Op een effen ondergrond kunnen platen van gips of gipsvezel worden geplaatst. Die koppelen de tegels los van de houten vloer en zorgen voor een betere stijfheid. Deze ondervloer is geschikt voor een bekleding met tegels, maar ook met vinyl of parket.
- Behalve volle gipsvezelplaten bestaan er ook vloerelementen die zijn opgebouwd uit één of twee lagen gipsvezelplaten, waaronder of waartussen een isolatie is aangebracht.
- De tegels worden op de platen gelijmd.
- Gebruik elastisch voegsel. Doe je dat niet, dan is het mogelijk dat de voegen al na korte tijd loskomen.Ondervloer van triplex, vezelplaat, MDF- of OSB-plaat
- Je kan dwars bovenop de bestaande plankenvloer, triplex- of andere houten platen bevestigen om een betere stijfheid te bekomen. Daarop kan je rechtstreeks de tegels lijmen. Gebruik om veringen op te vangen in ieder geval een elastische lijmsoort.
 Natte systemen
De bestaande houten vloer moet eerst grondig gereinigd worden. Elk spoor van verf, boenwas, vernis... moet met een afbijt- of schuurmiddel worden verwijderd.
Op een egalisatieproduct
- Strijk de vloer in met een hechtingsverbeteraar (brede voegen kan je best vooraf uitvullen).
- Een egalisatiemiddel (liefst elastisch) aanmaken en uitgieten over de ondergrond (het uitvloeien kan met een spaan worden bevorderd). Indien meerdere lagen nodig zijn, moet je telkens de beloopbaarheid van de vorige laag afwachten.
- De tegels worden daarop gelijmd.
Rubbercement en elastische mortel
Dankzij de elastische eigenschappen van (bijvoorbeeld) Elcemo latexcementmortel is het mogelijk een houten vloer snel en eenvoudig te betegelen.
- De bestaande vloer wordt afgedekt met 1 mm dikke zelfklevende rubberfolie (voor echt natte ruimtes) of met 4 mm polystyreen (bijvoorbeeld Floorfoam) platen, waarop de tegels in een mortellaag van slechts 6 mm worden geplaatst (er wordt dus geen lijmkam gebruikt zoals in alle andere hier besproken toepassingen). Dit betekent in totaal een zeer geringe laagdikte ( 7 mm tot 1 cm zonder tegels) en een gering gewicht (zo'n 12 kg/m2).
- Een belangrijk voordeel is dat de hele constructie los gehouden wordt van de ondergrond. Hierdoor kan werking van de houten ondergrond geen schade aan de tegelvloer veroorzaken.
Bovendien kan de tegelvloer later eenvoudig weer worden verwijderd, zonder schade aan de ondervloer.
Indien daarnaast ook gekozen wordt voor waterdichte voegmortel kunnen de vloeren van natte ruimten zoals badkamers en douches, in principe probleemloos met dit systeem betegeld worden.
Het product bestaat uit cement met fijne snippers rubber. Het wordt aangemaakt met water en latex (vloeibare rubber). Hierdoor ontstaat na uitharding een soepele onderlaag die de werking van de houten vloer kan opvangen en zo voorkomt dat de tegels en natuursteen scheuren. Met deze methode kunnen zelfs grote platen marmer op houten vloeren worden gezet.
Met afdichtingsmat
Een goed systeem is bovenop de houtplaat een net of een mat te plaatsen. Die vangt de zettingen van de balken op. Onder meer de firma Schlüter heeft hiervoor een goed product op de markt (Ditra polyethyleenmat). De tegels worden op de mat gelijmd. Gebruik elastisch voegsel.
Zwaluwstaartplaten
Lewis-zwaluwstaartplaten kunnen zowel op de bestaande vloer geplaatst worden, als op de balken, indien de vloer eerst moest verwijderd worden.
Kies je voor dit systeem, dan moet je er wel zeker van zijn dat zowel de funderingen als de muren en de balken dit bijkomende gewicht aankunnen. Daarvoor contacteer je dan ook beter een vakman (architect, ingenieur of ervaren aannemer).
- Op de Lewisplaten komt een laagje beton waarop de tegels kunnen gelijmd worden.
- Het geheel geeft een vrij dunne en toch zeer sterke vloer. De Lewisplaten met het beton samen zijn zo'n 4 cm dik, waar een gewone betonvloer al snel 20 cm haalt. De geringe opbouwhoogte is dan ook hét grote voordeel van zwaluwstaartplaten.
- Een zwaluwstaartvloer verhoogt het gewicht met ongeveer 100 kg/m2, wat meestal geen probleem zal zijn als de onderliggende draagconstructie niet aangetast is. Bij twijfel kan je best een vakman raadplegen.
- Als je de bestaande houten vloer bewaart, boor dan om de 50 cm gaten in het hout ter voorkoming van houtrot, doordat het vocht opgesloten wordt tussen het hout en de zwaluwstaartplaten.
Zwaluwstaartplaten zijn zeer geschikt voor waterdichte vloeren in badkamer, toilet, keuken en op plaatsen waar je vloerverwarming wil aanbrengen.
Opbreken en nieuwe vloer aanbrengen op de balken
Als de houten vloer in erg slechte staat is, kan hij beter verwijderd worden. Een bijkomend voordeel hiervan is dat de houten draagbalken onder de vloer ook gemakkelijker gecontroleerd kunnen worden. De totale opbouwhoogte wordt door het verwijderen van de oude vloer natuurlijk ook kleiner.
- In dit geval is het nog eenvoudiger om een zelfdragende betonconstructie te maken op de balken met Lewisplaten.
Ondervloer van vezelplaat, triplex, MDF- of OSB-plaat.
- Op de balken kan een ondervloer worden aangebracht in houtplaten, liefst met tand-en-groefverbinding. De platen moeten op zeer regelmatige afstand worden vastgeschroefd (om de 10 cm ). Het is ook verstandig om er voor te zorgen dat de platen niet helemaal tegen de muur liggen (voorzie een randvoeg van 1 cm ), omdat anders een te hoge spanning kan ontstaan.
Je kan best kiezen voor platen die een vochtwerende behandeling hebben ondergaan.
In principe wordt voor tussenafstanden van 40 cm tussen de steunbalken, een plaat van minstens 25 mm dikte gekozen.
Tussendorpels verhogen & deuren afschaven
Zelfs als er bovenop de bestaande houten vloer maar een dikte van 1 à 2 cm bijkomt, kan dit al voor de nodige problemen zorgen. Vooral met deuren die niet meer open of dicht kunnen. Je moet die dus op tijd wegnemen en op de juiste maat (laten) afschaven.
Soms kunnen bestaande tussendorpels ineens wat te diep liggen. Ook dat moet je op tijd bijwerken.
Besteed op voorhand voldoende aandacht aan dergelijke bijkomende probleempjes.
 Welke tegels?
- Op een buigzame vloer is de weerstand van de tegels doorslaggevend. Zo verdient een vloer in grestegels de voorkeur op een vloer in terracotta.
- De verhouding dikte/lengte van de tegels is ook belangrijk. Die moet minstens 1 op 20 bedragen (een tegel met een lengte van 20 cm moet dus minsten 1 cm dik zijn).
- Je moet ook vermijden dat de verhouding breedte/lengte 1/1,5 overschrijdt ( 15 cm lengte voor een breedte van 10 cm ).
- Verder is de grootte van de tegels belangrijk. Hoe kleiner ze zijn, hoe meer eventuele vervormingen zullen overgedragen worden naar de elastische voegen.
Die voegen ten slotte, worden bepaald in functie van de afmetingen van de tegels, maar mogen nooit breder zijn dan 10 mm .
Besluit
Tegels plaatsen op een houten vloer is bijna steeds mogelijk, indien de juiste analyse van de toestand waarin deze zich bevindt gemaakt wordt. Laat je dan ook zeker in die eerste fase bijstaan door een vakman.
Omdat het meestal om kleine oppervlaktes gaat - badkamer, douche...- zal de totale kostprijs nooit echt uit de hand lopen, zodat je ook de plaatsing misschien beter kan uitbesteden. Maar als je er zelf aan wil beginnen, wij houden je niet tegen.
Wat heb je nodig? (voor het tegelen)
- waterpas
- opvouwbare meter
- mortelbak
- spaan
- voegijzer
- raapbord
- tegelsnijder
- schroevendraaier
- papegaaibektang
- voegkruisjes |
