Tips om water te besparen, in huis en tuin

Tips om water te besparen, in huis en tuin

Leidingwater is kostbaar. Dus moeten we er zuinig mee omspringen. Door onze gewoontes een beetje in vraag te stellen en hier en daar bij te sturen, én door enkele kleine investeringen, is het mogelijk om tientallen liters water per dag te besparen. Dat kan in iedere plaats van de woning waar we water gebruiken en in de tuin. En dat zonder aan comfort te moeten inboeten.

Hoeveel water gebruiken wij?

Een Belgisch gezin gebruikt gemiddeld 120 liter per persoon en per dag. Het overgrote deel daarvan dient voor de spoeling van de toiletten en voor onze dagelijkse douche of bad. Kijk maar.

120 liter leidingwater per dag! Dat is eigenlijk enorm veel, als je er rekening mee houdt dat het om ’drinkwater’ gaat en dat regenwater een groot deel onze behoeften zou kunnen dekken. Anderzijds is het weinig vergeleken met andere Europese landen en zeker met de USA waar men tot 300 liter/persoon/dag komt. Foei.
120 liter per dag per persoon, betekent ook dat de waterfactuur van een gezin van 4 personen - alles inbegrepen: 365 x 120 x 4 = 175.200 liter; of 175,20 m3 x 4,84 (gebaseerd op de laatste factuur van onze eindredacteur) = 848 euro zou kunnen bedragen. Als je daarvan een derde of meer zou kunnen besparen, recupereer je toch al een bedrag waarmee je iets leuks kan doen.

Regenwater gebruiken

Er is voor diverse toepassingen een uitstekend alternatief voor ons kostbare leidingwater: regenwater. Regenwater belast het milieu niet en is gratis. En in ons landje hebben we zeker niet te klagen over de hoeveelheid die uit de lucht valt.
Regenwater is, mits een kleine investering, zeer geschikt voor een aantal toepassingen in of rond het huis:

• toiletspoeling, 
• auto wassen,
• tuin sproeien,
• kamerplanten water geven.

Als je er wat meer geld kan tegenaan gooien (voor filters en dergelijke) behoren ook de volgende toepassingen tot de mogelijkheden (de meningen hierover zijn wel verdeeld):

• vijver of zwembad bijvullen,
• als bad- of douchewater,
• voor de wasmachine.

Alleen al regenwater gebruiken om het toilet door te spoelen, kan je meer dan een derde laten besparen op het leidingwaterverbruik.
Regenwater wordt normaal verzameld in een groot reservoir (regenwaterciterne of -put), waarop de leidingen aangesloten worden. Let op: er bestaat een strenge reglementering om te allen tijde te vermijden dat er regenwater in het leidingwaternetwerk terechtkomt.
Bij een ouder huis in de rij is het meestal moeilijk om een nieuwe regenput te installeren maar een regenton kan bijna altijd. Daarin kan je ook al heel wat water verzamelen dat je kan gebruiken voor de tuin of om de auto te wassen.

Lekken onmiddelijk aanpakken

Als alle kranen in huis dichtgedraaid zijn en het toiletreservoir is vol, dan moet de watermeter stilstaan. Draait die toch, dan drupt er misschien ergens een kraan, blijft een vulsysteem van het toilet haperen of is er een lek in een leiding. Je kan de goede werking van je watermeter ook makkelijk controleren door de stand te noteren voor en na een periode dat je geen water verbruikt. Bijvoorbeeld ’s ochtends als je het huis verlaat en ’s avonds als je thuis komt.

• Als een installatie wat ouder wordt, kunnen lekken ontstaan die na een tiental jaar soms verliezen veroorzaken tot 20% van het waterverbruik. Ze zijn het gevolg van sleet op afdichtingen van sanitaire toestellen waardoor kranen gaan druppelen en waterspoelingen lekken... Besteed hier op tijd aandacht aan.
• Een druppelende kraan verspilt makkelijk van 2.000 tot - in extreme gevallen - 35.000 liter per jaar.
• Een toilet dat per minuut een halve liter verliest, komt overeen met een dagelijkse verspilling van 720 liter. Niet treuzelen: repareren.
• Bescherm de leidingen waar nodig tegen vorst, want die kan ook lekken veroorzaken.

In de toiletten

Het lijkt misschien een beetje verrassend maar de toiletten in huis zijn meestal (bij sommigen is dat het bad en de douche) onze grootste waterverbruikers: 9 tot 12 liter per spoelbeurt en dat gemiddeld 5 keer per dag én per persoon. Hier kan je dan ook heel wat water besparen.
Indien mogelijk schakel je natuurlijk over op regenwater.

Nieuw toilet

• Een klassiek toilet verbruikt per spoelbeurt al snel 10 liter. Voor een kleine boodschap is dat te veel. Hedendaagse technieken laten toe om tot 50% water te besparen. Je kan kiezen voor een toilet met een waterbesparend reservoir (er zit dan gewoon minder water in) of een toilet met spaarknop. Dit laat ongeveer 3 l door bij een kleine beurt en 6 liter bij een grote beurt. Je vindt in speciaalzaken zelfs toiletten die door hun speciale vormgeving maar 2,5 tot 4 liter per spoelbeurt vragen.
• Nog een andere mogelijkheid - voor de diehards - is het ’composttoilet’ (kan alleen maar op een gelijkvloers gebruikt worden). Dit toilet gebruikt helemaal geen water en is reukloos. Je kan hier ook organisch keukenafval en via een extra koker zelfs tuinafval in kwijt. Jaarlijks schep je uit de verzamelruimte verse compost.

Bestaand toilet

Bij een oud(er) exemplaar kan je met de volgende handige tips ook heel wat water besparen.

• Bij sommige reservoirs kan je het spoelvolume verminderen door de vlotter te verstellen.
• Als je één of meerdere met water gevulde flessen in de stortbak plaatst zal er minder water doorgespoeld worden. Je mag dit zeker niet doen bij waterbesparende toiletreservoirs - te weinig water zorgt voor een onvoldoende spoeling - en je mag het spoelmechanisme niet hinderen.
• Er kan aan de trekstang een spaargewicht gemonteerd worden. Dat verzwaart de waterstop in de tank: die sluit direct af als je de duw- of trekknop loslaat.
• Een stortbakregelaar zorgt ervoor dat je zelf de trek- of duwknop naar de gewenste stand brengt.
• Er bestaat ook een ombouwset (richtprijs 20 à 25 euro) waarbij je het klokmechanisme vervangt door een model waarbij je de spoeling kunt onderbreken.

In de badkamer

• Laat het water niet lopen als je je tanden poetst of je scheert. Je wordt er echt niet properder van en verspilt al vlug enkele liters water. Gebruik een beker.
• Neem een douche in plaats van een bad. Voor een bad is 150 à 200 liter water nodig, terwijl een douche maar 60 à 80 liter verbruikt of zelfs maar 30 à 40 liter als je minder lang doucht.
• Als je een bad-voor-twee ook effectief met zijn tweeën gebruikt, valt het waterverbruik per persoon in vergelijking met een douche nog wel mee. Als je daar alleen in gaat, verspil je dan weer flink wat water.
• Een ergonomische maar smalle badkuip biedt evenveel comfort als een hoekbad met grote inhoud en laat je toe een heleboel water uit te sparen.

Kranige kranen en verstandige (douche)koppen

Je hebt de keuze uit diverse systemen en technieken die zorgen voor water- en energiezuinige kranen en douchekoppen. Een klein overzicht.

• Met thermostatische kranen kan de temperatuur en de gewenste druk worden geregeld, zodat water noch energie onnodig verspild wordt.
• Een bruismondstuk(of spaarperlator) aan het uiteinde van de kraan vermindert het debiet, maar behoudt de druk. De hoeveelheid water wordt verminderd en vervangen door lucht. Deze eenvoudige ingreep laat een waterbesparing van meer dan 50% toe.
  
• Een debietbegrenzer kan aan het uiteinde van de kraan worden geplaatst, of in de leidingen. Hij  zorgt voor een constant debiet bij toenemende druk. Er bestaan ook debietbegrenzers voor de douche, die op de sproeikop of in de slang worden geplaatst.
  
• Sommige kranen zijn uitgerust met een bewegingsdetector die de kraan inschakelt wanneer je handen de kraan naderen en die meteen nadien weer uitschakelt.
  
• Je kan ook, na de watermeter, een toestelletje bevestigen dat de druk reduceert en daardoor tegelijkertijd ook de waterhoeveelheid die bij de kraan toekomt. Nuttig indien de druk groter is dan 4 bar.
  
• Een douchestop wordt bevestigd tussen de kraan en de doucheslang. Ideaal waar er geen mengkraan is. Dit houdt de waterstraal tijdelijk tegen en behoudt de gewenste temperatuur, bijvoorbeeld wanneer je je wil inzepen. Besparing: 20 liter per minuut.
• Een spaardouchekop vormt water om in druppeltjes die zich met de lucht vermengen. Op die manier kan het waterdebiet verminderen, en blijft er een groot contactoppervlak met de huid.
  Een goede spaarkop kan tot 50% water besparen (5 à 6 liter per minuut in plaats van 11 à 12 liter).

In de keuken

Net als in de badkamer wordt in de keuken veel water verbruikt. Een paar tips om dit te beperken:

• De nieuwe generatie vaatwassers gebruikt nog maar 12 à 16 liter. Een oudere machine tot 50 liter.
  
• Zet de machine pas aan als ze helemaal vol is. Kan je om de een of andere reden niet zolang wachten, gebruik dan het spaarprogramma.
• Voor een kleine afwas hebben sommige vaatwasmachines een halvecapaciteitsoptie. Het water- en stroomverbruik liggen echter niet altijd veel lager dan bij een volle belading. Bovendien wordt de vaat minder goed schoon.
• Borden onder de warmwaterkraan afspoelen vooraleer je ze in de vaatwasmachine zet is verspilling van water en stroom. Verwijder enkel de etensresten.
• Als je met de hand afwast, kun je de spoelbak gedeeltelijk vullen en spoelen in een andere (onder stromend water spoelen verbruikt tot 200 liter).
• Net als in de badkamer kies je beter voor een bruismondstuk en een debietbegrenzer op de kraan.
• Gooi teveel afgetapt water niet zomaar weg. Je kan er nog altijd je planten mee begieten. Ook kookwater kan je soms nog gebruiken om te spoelen of af te wassen, of als het afgekoeld is, de planten te gieten. Ook het water waarmee je de groenten spoelt, kan je opvangen en in de tuin gebruiken.
• Hoe korter de afstand tussen de boiler en de kraan, hoe sneller het water de juiste temperatuur heeft en hoe minder je zomaar moet laten lopen voor het op temperatuur is.

Wassen

• De nieuwste wasmachines gebruiken nog zo’n 35 à 50 liter water per wasbeurt, bij oudere machines is dat soms 100 liter. Die vervang je dus liefst zo snel mogelijk.
• De spaartoets ’halve lading’ bespaart spijtig genoeg niet de helft van de energie en het water. Wacht dus met wassen tot je genoeg wasgoed hebt voor een volle machine.
• Gebruik niet té veel waspoeder. Zo vervuil je het milieu minder en vermijd je overdadige schuimvorming. Bij grote schuimvorming moet de wasmachine meer spoelen. Dat betekent een hoger verbruik van water en elektriciteit.
• Een voorwas is niet echt nodig, tenzij de was echt smerig is.

Buiten

De auto('s) wassen

• Je auto niet wassen is natuurlijk het goedkoopst maar niet altijd een alternatief. Je kan je wel afvragen of dat vehikel echt wekelijks een beurt nodig heeft.
• Indien je erover beschikt, gebruik je hiervoor uiteraard regenwater.
• In plaats van lustig rond te spuiten met een tuinslang, waarbij je niet alleen de auto wast maar ook de hele omgeving natspuit (je verbruikt zo makkelijk 150 liter), kan je ook de auto gewoon wassen met een emmertje water en een spons, net zo efficiënt. En daarna afspoelen met nog een emmertje of, praktischer, een tuingieter.

In de tuin

• Het gazon besproeien verslindt vele liters water en amper 25 à 35% daarvan bereikt effectief de wortels. Maai het gazon in de zomer niet te vaak. Bij een hoogte van 6 tot 8 cm blijft het gras ook bij zonnig weer langer groen. Als je dan toch sproeit, doe het dan bij voorkeur ’s avonds. Het water verdampt dan niet zo snel.
• Kies op de zonnigste kant van je tuin planten die bestand zijn tegen droge periodes zoals schildzaad, kogeldistel, lavendel, marjolein...
• Zorg voor bodembedekkers tussen de grotere vaste planten. Zij zorgen dat de bodem én dicht blijft én niet uitdroogt.
• Een tuin waar het gazon afgewisseld wordt met struiken en bomen vraagt minder onderhoud en minder water.
• Beperk de verharde delen (terras, oprit, pad) in de tuin. Al het water dat daarop terechtkomt, moet afgevoerd worden en dat kan bij een plensbui al vlug een paar honderd liter zijn.
• Vervang de tuinslang door een gieter.
• Gebruik een borstel om het tuinpad te reinigen en niet de tuinslang.
• Ook het dak van een tuinhuisje kan regelmatig zorgen voor een volle regenton.

Rob van Leuven